Stair

An Tús

historyimageFaightear ceann de na chéad tagairtí ar fhreagairt eagraithe dóiteáin i scríbhinn ar scéal beatha Chluain Mhic Nóis, baile mainistreach sa 10ú aois. Is san 16ú aois gur tháinig daoine le chéile chun aontú ar chóras eagraithe de shaghas éigin a chur in áit chun tinte a mhúchadh.

Bunaíodh córas ar pharóistí Eaglais na hÉireann, ina raibh 6 bhuicéad agus dhá dhréimire i ngach paróiste chun tinte a mhúchadh sna paróistí sin. Tugadh Briogáidí Paróiste orthu. Níorbh leor é mar chóras.  Ritheadh dlí i 1715 chun iallach a chur ar gach paróiste Eaglais na hÉireann caidéal uisce dá gcuid féin a choimeád, caidéal a d'fhéadfaí tabhairt go tinte sa pharóiste sin nó sa chomharsanacht. B'iad na Caidéil Paróiste na chéad briogáid dóiteáin eagraithe sna cathracha, ach bhíodar gan éifeacht.
Déanach san 17ú aois chuir comhlachtaí árachais tús lena gcuid seirbhísí dóiteáin féin i mBleá' Cliath, i gCorcaigh agus i mbailte móra eile chun dul i ngleic le cailliúintí móra. Bhí na briogáidí beaga árachais seo freagrach as na sealúchais a bhí fé árachas leo agus níorbh ghá dóibh déileáil le h-aon tine eile.
im3Chun go n-aithneofaí na sealúchais a bhí fé árachas comhlachtaí éagsúla óna chéile cuireadh plaic fé leith nó 'Marc Dóiteáin' ar fhalla an tsealúchais. Íomhá den ngrian le gathanna ag lonradh uaidh an marc a bhí ag Sun Alliance. B'fhurasta lucht dóiteáin na gcomhlachtaí árachais a aithint ina gcultacha daite geala agus lógó an fhostaitheora go soiléir orthu.  Ó am go ham thiocfadh briogáidí le chéile chun dul i ngleic le tinte móra ach cúiteamh cuí a fháil.

Cheadaigh Acht Feabhsúcháin na mBailte 1854 do na húdaráis áitiúla trealamh dóiteáin agus a leithéidí a chur ar fáil do bhailte ina raibh daonra os cionn 1,500.
im4

 

Fé 1800 bhí bailte tosnaithe ag fáil inneall dóiteáin chun a gcuid paróistí a chosaint ó scrios an dóiteáin. Tá fianaise sna taifid a choimeád Comhairle Baile Thrá Lí in 1864 go raibh lucht dóiteáin á fhostú agus a chúiteamh as pá a chaillfí de dheasca breoiteachtaí nó timpistí agus iad i mbun oibre.

 

Ba léir ó thús na 1940dí go raibh géar gá le cumas na seirbhísí dóiteáin a fheabhsú ón 24 inneall soghluaiste a bhí ann de dheasca na cogaíochta san Eoraip agus an baol go scaipeadh sé go hÉirinn.
D'eascair Acht Briogáideacha Tóiteáin 1940 as an athmheasúnú seo, rud a chuir bonn fén gcead chóras dóiteáin ar fud na tíre. Bhí dualgas anois ar na húdaráis baile agus tuaithe soláthar éifeachtacht agus tapaigh a chur in áit chun déileáil le tinte a mhúchadh agus chun daoine agus maoin a tharrtháil.

Sa lá ata inniu ann
Leag imr4an tAcht Seirbhísí Dóiteáin 1981 amach clúdach éifeachtach dóiteáin, mar aon le h-oiliúint, pleanáil dóiteáin agus beartais smachta dóiteáin. I dteannta sin léiríodh go sonrach cumhachtaí an lucht dóiteáin le linn tubaistí. Tá an tAcht fós i bhfeidhm sa lá atá inniu ann. Tá seirbhísí dóiteáin na 26 contae á reáchtáil ag 37 údarás áitiúil éagsúil agus tagann siad uile fé riail na Roinne Comhshaoil agus Pobail.


media